محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )

243

آيين شهردارى ( فارسى )

دستور داده شده است . خريد و فروش انسانها به صورتى كه در بعض كتابها از جمله در اين كتاب آمده ، با اسلام راستين مغايرت دارد . ص 161 ، س 15 بر زنان حرام است كه به گرمابه روند مگر آنكه . . . پيداست كه زن بايد تطهير كند ، گويا نظر مؤلف اين است كه زن جز در مواقع اضطرارى از خانه بيرون نرود و نيز خود را بپوشد . ظاهرا دليل مؤلف در اين امر رواياتى است كه بيشتر جنبهء طريقيّت دارد و گرنه خروج زن از خانه و به گرمابه رفتن وى نمىتواند رأسا حرام باشد . ص 174 س 3 آموختن خط در مساجد . . . - آموزش اطفال در سنّ مناسب در مسجد يا خانه ، به شرط رعايت آداب لازم ، مانعى نبايد داشته باشد ، و تصميم‌گيرى در اين امر به مقتضيات زمان و امكانات جامعه بستگى دارد . در زمان ما ( سال 1359 هجرى شمسى ) به بركت انقلاب اسلامى ، مساجد مركز آموزش فرهنگ اسلامى به مردم خاصه جوانان و نوجوانان ، و محلّ ادارهء امور محلّات و رفع نيازهاى مادّى و معنوى مردم گرديده است . ص 175 ، س 15 ايشان ( بچه‌ها ) را بزند . . . - مؤلف برپايهء اوضاع و احوال روزگار خود اظهارنظر كرده است و زيانهاى تنبيه بدنى كه از سالها پيش مورد بحث صاحبنظران قرار گرفته ، بر كسى پوشيده نيست . ص 175 س آخر - زنان را نوشتن نياموزيد و آنان را در غرفه‌ها ننشانيد - بر فرض اينكه حديث منقول از رسول اكرم صحيح باشد ، مىتوان آن را محدود به زمان و مكان خاصّى دانست و با اصل كلّى « طلب العلم فريضة على كلّ مسلم » منافات دارد ، و اينكه زنان را از غرفه‌نشينى منع كرده است نيز مؤيد اين معنى است . ظاهرا زنان براى خودنمائى در اتاقهاى فوقانى مىنشستند و اين امر موجب فساد مىشد و به همين جهت از اين كار نهى شده است . به‌هرحال امروزه با توجه به ضرورت آپارتمان‌نشينى در شهرهاى بزرگ ، نمىتوان چنين دستورى را اجرا كرد . ص 198 ، س آخر - اگر اين نبود كه خداوند مردمان را به وسيلهء يكديگر دفع مىكند . . . - مؤلف در استناد به آيهء « وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ . . . » و تفسير آن به گواهان ، اشتباه كرده است . در تفسيرهاى معروف از جمله كشّاف زمخشرى چنين قولى ، حتى به صورت « قيل » ديده نشد . آيه دربارهء لزوم جهاد و دفاع است ، چنان كه در سورهء حج آيهء 40 نيز آمده است : « الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ . »